Dövüş sporlarında sıklet tutturmak için yapılan hızlı kilo verme yöntemleri yıllardır normal kabul ediliyor. Ancak bilimsel araştırmalar, tartıda avantaj gibi görünen bu uygulamaların performans ve sağlık açısından ciddi bedelleri olabileceğini ortaya koyuyor.
Dövüş sporlarında yıllardır süregelen bir gelenek var:
Müsabakadan birkaç gün önce suyu kes, saunaya gir, eşofmanla koş, tartıya çık ve sıkleti tuttur.
Peki bu yöntem gerçekten avantaj mı sağlıyor?
Bilimsel veriler bunun düşündüğümüz kadar masum olmadığını gösteriyor.
Dövüş sporcularında yapılan araştırmalar, hızlı kilo verme uygulamalarının temel mekanizmasının yağ kaybı değil, dehidrasyon yani su kaybı olduğunu ortaya koymaktadır. Dehidrasyonun ise performans üzerinde ciddi etkileri bulunmaktadır. (PMC)
Araştırmalar, vücut ağırlığının yalnızca %2’si kadar sıvı kaybının bile dayanıklılık performansını, reaksiyon hızını ve bilişsel fonksiyonları olumsuz etkileyebildiğini göstermektedir. Daha yüksek seviyelerdeki dehidrasyon ise kardiyovasküler yükü artırmakta ve termoregülasyonu bozmaktadır. (PubMed)
2023 yılında yayımlanan bir çalışmada, yaklaşık %3,2 oranında akut dehidrasyon yaşayan sporcuların kas dayanıklılığında düşüş ve algılanan yorgunlukta anlamlı artış görüldü. Başka bir ifadeyle sporcu tartıda daha hafif görünse de kafese veya ringe daha yorgun çıkıyordu. (PMC)
Sorun yalnızca performans değildir.
2021 yılında American College of Sports Medicine (ACSM) tarafından yayımlanan uzman görüş raporunda, aşırı kilo düşürme uygulamalarının sağlık ve performans açısından önemli riskler taşıdığı vurgulanmıştır. Raporda özellikle sıvı kısıtlaması, sauna kullanımı ve aşırı terleme yöntemleri konusunda dikkatli olunması gerektiği belirtilmiştir. (ACSM)
Daha çarpıcı olan ise yaygınlıktır.
Grappling sporcuları üzerinde yapılan bir araştırmada sporcuların %85’inden fazlasının müsabaka öncesinde hızlı kilo verme uyguladığı tespit edilmiştir. En sık kullanılan yöntemler ise yoğun egzersiz, sauna ve sıvı kısıtlamasıdır. (PMC)
Yani problem birkaç sporcunun yaptığı bireysel bir hata değil, dövüş sporlarının kültürüne yerleşmiş bir alışkanlıktır.
Kick boks, Muay Thai ve MMA sporcuları arasında yapılan güncel araştırmalar da özellikle sıvı manipülasyonu, su kesme ve sauna uygulamalarının daha büyük miktarda kilo kaybıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Üstelik en yüksek seviyede yarışan sporcuların daha agresif kilo düşürme yöntemleri kullandığı bildirilmektedir. (PMC)
Burada şu soruyu sormak gerekiyor:
Eğer bir sporcu sıklet avantajı elde etmek için %4-5 daha hafif tartılıyor ancak ringe daha yorgun, daha yavaş ve daha düşük performansla çıkıyorsa gerçekten avantaj sağlamış sayılır mı?
Bilim bize şunu söylüyor:
Şampiyonluk son 24 saatte verilen kilolarla değil, aylar boyunca sürdürülen doğru planlamayla kazanılır.
Tartıda kazanılan her kilogram avantaj değildir.
Bazen o kilogramlar, ringde kaybedilen gücün, dayanıklılığın ve reaksiyon hızının bedelidir.1. The Current State of Weight-Cutting in Combat Sports
Combat sporlarında kilo düşürme yöntemleri, yaygınlığı ve performansa etkileri üzerine kapsamlı derleme.
PMC Makalesi
Kaynak:
Barley OR, Chapman DW, Abbiss CR. The Current State of Weight-Cutting in Combat Sports. Sports. 2019.
⸻
2. Effect of Rapid Weight Loss on Hydration Status and Performance in Elite Judo Athletes
%5 hızlı kilo kaybının dehidrasyon ve kalp atım hızına etkisini inceleyen çalışma.
PMC Makalesi
Kaynak:
Ceylan B, et al. Effect of Rapid Weight Loss on Hydration Status and Performance in Elite Judo Athletes. Biology. 2022.
⸻
3. Effects of Different Rapid Weight Loss Strategies and Their Effects on Combat Sports Performance
Dövüş sporlarında hızlı kilo verme stratejilerinin performansa etkilerini inceleyen sistematik derleme.
PMC Makalesi
Kaynak:
Martínez-Aranda LM, et al. Effects of Different Rapid Weight Loss Strategies and Their Effects on Combat Sports Performance. Nutrients. 2023.
⸻
4. Does Hypohydration Really Impair Endurance Performance?
Dehidrasyonun performans üzerindeki etkilerini inceleyen önemli bir derleme.
PubMed Özeti
Kaynak:
James LJ, et al. Does Hypohydration Really Impair Endurance Performance? Sports Medicine. 2019.
⸻
5. Hypohydration Impairs Endurance Performance: A Blinded Study
%2’den fazla sıvı kaybının performansı olumsuz etkilediğini gösteren kontrollü çalışma.
PubMed Özeti
Kaynak:
James LJ, et al. Hypohydration Impairs Endurance Performance: A Blinded Study. Medicine & Science in Sports & Exercise. 2017.
⸻
6. Dehydration: Physiology, Assessment, and Performance Effects
Dehidrasyonun fizyolojisini ve performans etkilerini anlatan klasik referanslardan biri.
PubMed Özeti
Kaynak:
Cheuvront SN, Kenefick RW. Dehydration: Physiology, Assessment, and Performance Effects. Comprehensive Physiology. 2014.
⸻
7. Rapid Weight Loss Across Combat Sports and the Magnitude of Weight Cutting
Boks, MMA, Muay Thai/Kick Boks, Taekwondo ve güreş sporcularında hızlı kilo verme alışkanlıklarını inceleyen güncel çalışma.
PMC Makalesi
Kaynak:
Barley OR, et al. Rapid Weight Loss Across Combat Sports and the Magnitude of Weight Cutting. 2025
